Een sabbatical houd je meestal als je werkt en je een baas hebt. Er zijn ook mensen die een sabbatical nemen terwijl ze eigen baas zijn. Dat maakt het natuurlijk een stuk makkelijker. Zo iemand is Stefan Sagmeister. Op de TED conferentie van 2009 vertelde hij daar over: http://www.ted.com/talks/stefan_sagmeister_the_power_of_time_off.html (Je moet even door het Zwitserse 'akzent' heen, maar dan is zijn verhaal heel interessant.) Elke zeven jaar sluit hij zijn ontwerpstudio en houdt hij een sabbatical van een jaar om weer creatief op te laden. Hij praat ook over het wel of niet maken van een planning, waar ik het in mijn vorige blog over had.
Hij maakt een belangrijke opmerking die ik heel herkenbaar vind: zodra je bedacht hebt dat je een sabbatical wilt nemen, plan hem dan direct in en vertel het aan zoveel mogelijk mensen zodat je er niet op kunt terugkomen. Dat is ook mijn ervaring. Natuurlijk wilde ik eerst weten of ik toestemming zou krijgen, maar de periode had ik al in mijn hoofd en zodra het rond was met mijn baas, heb ik het direct verteld. Daarna heb ik een aantal momenten gehad, dat ik dacht: oei, wat heb ik nu gedaan? Ga ik echt een half jaar vrij nemen? Een beetje vergelijkbaar met het nemen van je ontslag; dan merk je ook ineens dat je eigenlijk best een leuke baan hebt en dat je vooral ontzettend leuke collega’s hebt. Maar je kunt niet meer terug en dat is maar goed ook, want zo’n beslissing neem je niet zomaar.
Maar hoe vertel je het nu aan je baas. Die vraag krijg ik geregeld. Onlangs nog, tijdens de workshop Verhalen schrijven die ik volgde (gegeven door Ton Vogels. Onthoud die naam; zijn debuutroman komt volgend voorjaar uit bij Prometheus.) Van drie verschillende mensen kreeg ik te horen: dat kan bij ons nooit, of: bij de provincie kan heel veel (dat was een raadsgriffier) en ook: ja, het management mag het wel, maar wij, nee hoor. Mijn stelling is: je komt er achter op het moment dat je het vraagt.
Belangrijk is dat je je goed voorbereidt, zoals je dat ook doet voor een onderhandelingsgesprek over je salaris, bijvoorbeeld. Zorg dat je de reden waarom je het wilt, goed weet te verwoorden. Wees eerlijk. Dat lijkt een open deur, maar er komt nog iets bij. Straal uit dat je dit heel erg graag wilt. Het nemen van een sabbatical heeft vaak een positieve reden: je wilt heel graag een droom verwezenlijken, je wilt reizen, je wilt werken in een ontwikkelingsland, je wilt een creatieve boost geven aan je brein, je gaat een studie doen. Kortom: na afloop van de sabbatical zal je een medewerker zijn met nieuwe, frisse ideeën, met bijzondere ervaringen, met een nieuwe kijk op het leven of nieuwe kennis. Daar kan een baas nooit bezwaar tegen hebben.
Zorg er ook voor dat je hebt nagedacht over jouw vervanging en leg de suggestie aan je baas voor. Een leidinggevende is altijd geïnteresseerd in oplossingen en als je daar al over hebt nagedacht, hoeft hij of zij dat niet meer te doen. Bovendien laat je daarmee zien dat het je menens is.
Probeer in het eerste gesprek zoveel mogelijk af te spreken: de periode, de vervanging, de administratieve afhandeling. Spreek af dat je binnen een week definitief antwoord hebt op jouw verzoek. Zorg ervoor dat de datum van ingang pas over twee of drie maanden is, anders zet je jouw baas wel erg voor het blok en daar houden bazen niet van.
Voordat je het gesprek in gaat, heb je natuurlijk al met iemand van de personeelsadministratie gesproken en bij voorkeur ook met een personeelsadviseur. De eerste om te laten uitrekenen hoeveel het je gaat kosten (doorbetaling van de pensioenpremie en misschien nog andere zaken) en de tweede om je -indien nodig- te adviseren hoe je het het beste aanpakt bij jouw specifieke leidinggevende en je te vertellen wat de mogelijkheden zijn binnen jouw organisatie (gebeurt het vaker, zijn er collega’s die er ervaring mee hebben, wat zijn de regels, enz.).
Het allerbelangrijkste is: zorg dat je een baas hebt die dit steunt. Dat klinkt alsof je zelf je baas kunt uitzoeken en in mijn beleving is dat voor een deel ook zo. Met een goede baas, die jouw ontwikkeling stimuleert en faciliteert, kom je nog beter tot bloei. Bij het solliciteren naar een baan, kies je dus ook je baas uit. Zo’n baas zal ook eerder geneigd zijn jou een sabbatical te gunnen. Gelukkig heb ik zo’n baas.
Binnenkort spreek ik met een aantal andere sabbaticalisten en kan ik hun ervaring over het gesprek met de baas naast de mijne leggen. Stay tuned.
